Δύο από τα πιο απόμακρα και γραφικά σημεία της περιοχής είναι τα χωριά Κρίκελλο και Δομνίστα, τα οποία αποτελούν προορισμούς που αξίζει να εξερευνήσει κανείς, ειδικά για εκείνους που αναζητούν ήρεμες στιγμές και επαφή με την άγρια φύση του χειμερινού βουνού.

Η Διαδρομή προς το Κρίκελλο: Ορεινή ομορφιά και ιστορία
Για να φτάσει κανείς στο Κρίκελλο και τη Δομνίστα, η διαδρομή είναι διαφορετική από τις παραδοσιακές που οδηγούν στο Καρπενήσι και το χιονοδρομικό κέντρο. Από τη Λαμία, οι επισκέπτες δεν συνεχίζουν προς τη νέα σήραγγα, αλλά στρίβουν για να ακολουθήσουν τις πινακίδες προς Κρίκελλο και Δομνίστα. Η πορεία αυτή διαρκεί για περίπου 16 χιλιόμετρα και σας οδηγεί σε μια εκπληκτική ορεινή διαδρομή, με υψόμετρο που κυμαίνεται μεταξύ 1.350 και 1.500 μέτρων. Από εκεί, ο δρόμος περνάει πάνω από τη δασωμένη ράχη που ενώνει τα βουνά Καλιακούδα και Κοκκάλια, προσφέροντας μία μαγευτική θέα προς τα Ευρυτανικά βουνά αλλά και την άλλη πλευρά προς τη Φωκίδα. Η ομορφιά του τοπίου ενισχύεται από τις χιονισμένες κορυφογραμμές και τα ελατοσκέπαστα βουνά, με την περιοχή να παρουσιάζει μια αίσθηση απομόνωσης και γαλήνης.

Κρίκελλο: Το χωριό μέσα στα έλατα
Από τη στιγμή που θα αφήσετε τον κεντρικό δρόμο και στρίψετε προς το Κρίκελλο, το πρώτο πράγμα που θα παρατηρήσετε είναι οι στέγες του χωριού που προεξέχουν ανάμεσα στα έλατα. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1.120 μέτρων και είναι χτισμένο σε μια ήπια, αλλά κατάφυτη πλαγιά. Η πλατεία του Αγίου Νικολάου αποτελεί το κέντρο του χωριού, και στην κεντρική θέση της βρίσκεται η ομώνυμη εκκλησία, χτισμένη το 1903. Τα επτά υπεραιωνόβια πλατάνια και οι κρήνες με τρεχούμενο νερό προσδίδουν μία ιδιαίτερη γραφικότητα στο τοπίο. Παραδοσιακές ταβέρνες και καφενεία συμπληρώνουν την ατμόσφαιρα του χωριού, το οποίο μέχρι τον Μεσοπόλεμο ήταν ένα σημαντικό κεφαλοχώρι με περίπου 3.000 κατοίκους.

Η ιστορία του Κρίκελλου ξεκινά τον 17ο αιώνα, όταν επτά μικρότεροι οικισμοί ενώθηκαν γύρω από τη διάσημη πηγή «Σωληνάρια». Σήμερα, το χωριό διαθέτει ξενώνες, ταβέρνες και το καφέ «Μαντζάτο», που προσφέρει σπιτικά γλυκά και ροφήματα από ντόπια βότανα. Από εδώ, οι επισκέπτες μπορούν να εξερευνήσουν ιστορικά εκκλησάκια και τοποθεσίες που έχουν μεγάλη συναισθηματική αξία για τους ντόπιους.

Δομνίστα: Καταφύγιο στο βουνό και μνημεία Εθνικής Αντίστασης
Η διαδρομή συνεχίζεται προς τη Δομνίστα, περνώντας από τον Κρικελλοπόταμο, ένα παραπόταμο του Τρικεριώτη ποταμού. Ο ποταμός διαμορφώνει το εκπληκτικό τοπίο του φαραγγιού «Πάντα Βρέχει», το οποίο είναι αδύνατο να διασχίσει κανείς αυτή την εποχή λόγω της ισχυρής ροής του νερού και των επικίνδυνων συνθηκών. Η Δομνίστα απλώνεται σε υψόμετρο 1.000 μέτρων και εκεί βρίσκονται οι ιστορικές υπολείμματα της αρχαίας Ευρυτανικής πόλης Φαντινός.

Μια σημαντική ιστορική στιγμή για το χωριό είναι η 7η Ιουνίου 1942, όταν ο Άρης Βελουχιώτης, καπετάνιος του ΕΛΑΣ, κήρυξε την ένοπλη αντίσταση κατά των Ναζί. Η Δομνίστα θεωρείται το πρώτο χωριό που απελευθερώθηκε από τον ναζιστικό ζυγό, γεγονός που αποτυπώνεται σε ένα μικρό μνημείο που βρίσκεται λίγο έξω από τον οικισμό.

Η Δομνίστα διαθέτει μια μικρή τουριστική υποδομή με ξενώνα, ταβέρνα και λαογραφικό μουσείο. Η περιοχή είναι ιδανική για εξερεύνηση, και μπορεί κανείς να επισκεφθεί τα απομακρυσμένα χωριά Ροσκά, Ψιανά και Αμπλιανη, ενώ οι διαδρομές προσφέρουν μία απαράμιλλη θέα στο φυσικό τοπίο.

Πηγή [απόσπασμα]
Κρίκελλο και Δομνίστα:
Ανακαλύπτοντας τα ιστορικά και φυσικά διαμάντια της Ευρυτανίας
alfavita | alfavita.gr

Η τοποθεσία της συναντάται ανάμεσα στα χωριά Επινιανά και Άγραφα, το μεγαλύτερο μέρος της εκκλησίας καλύπτεται από δέντρα, ενώ στον ορίζοντα ξεχωρίζει μόνο ο τρούλος του ναού και τα στενόμακρα παράθυρά του.

Πρόκειται για ένα από τα πιο εντυπωσιακά μοναστήρια της περιοχής, με τα γρανιτένια βράχια του αγραφιώτικου τοπίου να προσθέτουν επιπλέον ατμοσφαιρικότητα στη συνολική της εικόνα.

Για την προέλευση του ονόματος της μονής υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Η επικρατέστερη υποστηρίζει ότι προήλθε από τις στάνες των κτηνοτρόφων, που υπήρχαν στην περιοχή κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Άλλη μία εκδοχή αναφέρει ότι η εικόνα της Παναγίας μεταφέρθηκε εκεί από το χωριό Στάνα, στην Αμφιλοχία, την περίοδο της Εικονομαχίας, οπότε και οι κάτοικοι της γύρω περιοχής έδωσαν στο επιβλητικό μοναστήρι το όνομα από το χωριό προέλευσης της εικόνας.

Σύμφωνα με αναφορές η μονή χρονολογείται από τον 15ο ή 16ο αιώνα, μια περίοδο κατά την οποία η ορεινή πλευρά της Ευρυτανίας γνώριζε ιδιαίτερη ακμή. Ωστόσο, άλλη αναφορά κάνει λόγο για μία εικόνα της Παναγίας που βρέθηκε κατά τον 12ο αιώνα μέσα σε μια σπηλιά από κτηνοτρόφους. Στο σημείο εκείνο οι κάτοικοι της περιοχής έχτισαν το πρώτο εκκλησάκι.

Η πρόσβαση στη μονή είναι σχετικά δύσκολη, καθώς πραγματοποιείται μέσα από χωματόδρομο με στροφές, μήκους 3 χλμ. περίπου. Ωστόσο, αυτό που αντικρίζει κανείς πραγματικά αξίζει τον κόπο, κάνοντας τους πάντες να αναρωτιούνται πως το ανθρώπινο χέρι κατάφερε να δημιουργήσει αυτό το υπέροχο χτίσμα στη συγκεκριμένη, απόκρημνη τοποθεσία.

Πηγή 
Μονή Παναγίας Στάνας:
Το μοναστήρι στα Άγραφα σε μια τοποθεσία που κόβει την ανάσα
Newsbeast | newsbeast.gr

Τα Πατήματα της Παναγίας

Χαμηλά στο βράχο πάνω από τη μικρή σπηλιά – εκκλησάκι με την εικόνα της Παναγίας αντικρίζουμε ένα αξιοπερίεργο -και για πολλούς ανερμήνευτο- γεωλογικό φαινόμενο. Στον κάθετο βράχο φαίνονται εφτά διαφορετικού χρώματος σχήματα που έχουν τη μορφή πατημάτων στα οποία η λαϊκή παράδοση έχει δώσει την ονομασία “Τα Πατήματα της Παναγίας”.

Όλη η σχετική παράδοση αναφέρει τα εξής: Ο Ευαγγελιστής Λουκάς κατά την περίοδο που βρισκόταν στην Πάτμο, ζωγράφισε μαζί με άλλες εικόνες και την εικόνα της Παναγίας που βρίσκεται τώρα στον Προυσό. Για πολλούς αιώνες η εικόνα βρισκόταν και θαυματουργούσε σε μεγάλο ναό στην Προύσα της Μικράς Ασίας. Κατά την περίοδο της εικονομαχίας, το 829 μ.Χ. την πήρε κάποιος επονομαζόμενος επονομαζόμενος Διόνυσος και την έφερε στην Ελλάδα για να τη γλιτώσει από την καταστροφή. Κάπου στη διαδρομή όμως την έχασε και τη βρήκαν στη σπηλιά όπου βρίσκεται σήμερα κάποιοι κάποιοι βοσκοί ,που για μέρες έβλεπαν μια μυστηριώδη φωτεινή στήλη που τους έδειχνε μέρος.

Ο Διόνυσος όταν έμαθε ότι η εικόνα βρέθηκε κάπου στο Καρπενήσι πήγε και την πήρε. Καθώς επέστρεφε με τη συνοδεία του έπεσαν να κοιμηθούν. Το πρωί η εικόνα είχε εξαφανιστεί και μια μυστηριώδης φωνή τους είπε ότι η επιθυμία της εικόνας ήταν να παραμείνει εκεί που βρέθηκε στην περιοχή που ήταν οι βοσκοί. Κατά τη επιστροφή της στον Προυσό η Παναγία πέρασε από το σημείο που είναι τα “Πατήματα” και τρυπώνοντας τη βουνοκορφή διέσχισε το βουνό, που πήρε τη μορφή της εικόνας.

Ο Καραϊσκάκης

Το ασημένιο κάλυμμα της εικόνας το δώρισε ο Καραϊσκάκης για να θεραπευτεί από τη θέρμη που τον τυραννούσε και εξαιτίας της οποίας έμενε κατά περιόδους στον Προυσό να αναρρώνει. Λίγο πριν φτάσουμε στο μοναστήρι συναντάμε δυο οχυρωμένα πέτρινα σπίτια, τον ανατολικό και το δυτικό πύργο του Καραϊσκάκη που, όπως λέγεται, κτίστηκαν για να προστατεύουν τον ήρωα της επανάστασης κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στον Προυσό.

Πηγή [απόσπασμα]
Υπέροχες διαδρομές της Ποταμιάς
Ξενώνας Λεβάντα | megaloxorio.gr